Tagi

,

lis wv Lis czyli Vulpes vulpes jednym z najliczniejszych gatunków zacnej rodziny psowatych w naszym kraju.  Dorosły samiec waży około dziesięciu kilogramów, przy długości ciała do dziewięćdziesięciu centymetrów, dalsze centymetrów czterdzieści pięć to puszysty ogon. Wysokość w kłębie sięga czterdziestu centymetrów. Futro barwy rudej, ale mogą się zdarzyć osobniki siwe i czarne. Wspaniale przystosowuje się do środowiska, może mieszkać w lesie, może wśród pól, radzi sobie i w mieście. Mimo to niechętnie zmienia miejsce zamieszkania, Nawet wywieziony daleko wraca w swoje dobrze znane okolice. Porusza się także własnymi, dobrze wydeptanymi ścieżkami  Na ogół żyje pojedynczo, tylko w okresie opieki nad młodymi tworzą się grupy rodzinne. Na mieszkanie przysposabia sobie opuszczone nory borsucze lub królicze dbając bardzo by miały kilka wyjść.lis 2a

Głównym pożywienie są gryzonie, ale może też łapać większe owady, płazy gady, ptaki jeśli się zdarzy i niewielkie ssaki. Jeżeli zdarzy się niedołężny zając lub słabowita sarenka, to dla niego święto i to kilkudniowe, bo zadowala się porcją mięsa ok. 0,5 kg dziennie. Lis posiada niewyobrażalnie dla nas wyczulone zmysły, przede wszystkim węch i słuch. Stąd legendy o jego nadzwyczajnej przebiegłości, a on po prostu wie wcześniej.

Ruja lisów zaczyna się wiosną, gdy już dobrze ciepło i trwa nieco ponad pięćdziesiąt dni. Młode rodzą się przeważnie w maju, a jest ich w miocie 4 – 7.

lis 13lis 24Jako tępiciel gryzoni lis jest zwierzęciem pożytecznym dla człowieka i środowiska. Jednak  ludzie go nie lubią ze względu na jego słabość do kurników. Jedyna rzecz jaką nasz gatunek w nim docenia, to futro i dla tego żywią do nas uzasadnioną nieufność. Kiedyś stwarzały zagrożenie będąc rezerwuarem wścieklizny; obecnie, dzięki masowej akcji rozrzucania szczepionek niebezpieczeństwo minęło, a lisy rozmnożyły się ponad pojemność ekosystemu. Musi minąć jeszcze kilka lat, zanim sytuacja wróci do stanu równowagi. Trudno nawet sobie wyobrazić, że kiedyś było ich na tyle mało, że stały się jednym z pierwszych gatunków objętych częściową ochroną. Już w roku 1557 roku uchwalono na sejmie ustawę biorącą w ochronę młode lisy: „Liszek młodych nie ma nikt zbierać sub poena to marcarum, a liszki rozpuścić.” Znaczyło to, że za schwytanie młodych lisków grozi kara do pięciu funtów srebra, czyli drogo.

Uwagę zwraca słowo liszka, dawne określenie lisa. Teraz zrozumiałe robi się przysłowie: „Każda liszka swój ogon chwali.” Nie żadna pliszka, choć też miałby się czym chełpić. Liszka jako forma owada, to słowo urobione również od kształtu lisiej kity.lis 24

W naszej kulturze wizerunek lisa, nie różni się od ogólnoeuropejskiego. Przedstawia się go jako cwaniaka, próbującego nabrać kogo się tylko da.  Tak nabrał kruka w znanej bajce la Fontain’a, lub kozła w bajce Mickiewicza. bajką też okazała się niestety, śliczna opowieść o lisie przeprowadzającym autodezynsekcję.  Sporządzał sobie z mchu czapeczkę i przybrawszy w nią głowę zanurzał się powoli w rzece. Przerażone pchły skakały po nim co raz wyżej, aż zebrały się na suchym mchu. Wystarczyło już wtedy tylko owo nakrycie głowy strącić, by pasożyty odpłynęły z nurtem.

lis 21Wypada chyba przypomnieć zapomniane już powiedzenie o lisach i winogronach. Apetyt lisa na te owoce przysporzył wiele kłopotów Dionizosowi. Również Rzymianie chronili swoje zasiewy puszczając na pola stada lisów z przywiązanymi do ogonów płonącymi pochodniami, by uczcić dzień powrotu Prozerpiny na ziemię. Takiej samej metody, ale dla zniszczenia filistyńskich winnic użył Samson.

 

 

Advertisements